2025 voelde als een kanteljaar, met een nieuwe beleidsperiode én een nieuwe golf van Nederlands filmsucces! Het Filmfonds zette afgelopen jaar belangrijke vernieuwingen door waarmee we bij willen bijdragen aan een filmsector die bruist van talent en kwaliteit. In 2025 zagen we niet alleen hoe Nederlandse projecten prestigieuze internationale prijzen wonnen, maar ook hoe nieuwe releases honderdduizenden bezoekers naar de Nederlandse bioscopen trokken. Een stevige basis om op door te bouwen.
We kijken terug op een prachtig jaar voor de Nederlandse film, waarbij de toon al in de eerste weken van 2025 werd gezet met een aantrekkelijke mix van animatie, speelfilm, korte film en VR. Nina Gantz’ Bafta voor Wander to Wonder en de Oscar voor Ik ben geen Robot van Victoria Warmerdam bleken het startschot voor een jaar waarin Nederlandse makers artistiek en publiekssucces aaneen regen. Rietland van Sven Bresser gooide hoge ogen in Cannes, waar ook Michel van der Aa met From Dust de prijs voor Best Immersive Work in ontvangst nam. Beyond Silence van Marnie Blok viel in de prijzen op het Tribeca Film Festival, terwijl Janneke Swinkels en Tim Frijsinger met Murmuration een award wonnen in Annecy.
Ook Nederlandse documentaires deden het uitstekend, met Kristallen Films voor Nesjomme van Sandra Beerends, Anak Indië van Hetty Naaijkens-Retel Helmrich en Tussen Wal en Schip van Sven Peetoom en Juliette Dominicus. Het jaar werd afgesloten met twee speelfilms die massaal bioscoopbezoekers omarmd werden: Dick Maas’ langverwachte vervolgfilm Amsterdamned II en Mike van Diems Voor de Meisjes, de best bezochte Nederlandse film van 2025.
Als rijkscultuurfonds willen we producties mogelijk maken die uiteenlopende verhalen, stemmen en invalshoeken verbeelden, gemaakt door een even zo uiteenlopende mix van makers. Films die verbinding kunnen maken met een divers publiek. Rond de viering van 50 jaar onafhankelijkheid van Suriname brachten 11 Surinaamse documentairemakers hun persoonlijke verhalen naar het grote doek op het Makandra Film Festival in Paramaribo. Het werd een levendig eerbetoon, waarin de kracht van film, identiteit en culturele samenwerking centraal stonden.
Met het nieuwe beleidsplan op tafel, zagen nieuwe initiatieven en regelingen het licht en werden bestaande regelingen aangescherpt. Die ontwikkelingen komen voort uit de belangrijkste doelen in het beleidsplan: de maker centraal, meer creatieve en financiële ruimte met een nog sterkere focus op publiek en talent. Met minder deadlines en hogere bijdragen bieden we niet alleen meer vrijheid aan filmmakers, maar zorgen we ook voor dat projecten zich aan fair pay-richtlijnen kunnen houden. Nieuwe initiatieven waren er onder meer met de impulsbijdragen voor makers die uitzonderlijk artistiek of publiekssucces behaalden. Maar liefst 58 regisseurs, scenaristen en producenten ontvingen een bijdrage om te gebruiken bij de ontwikkeling van hun volgende project. Vier productiehuizen die een groot publiekssucces behaalden, ontvingen dit jaar voor het eerst de speciale stimulans om de productiewaarde van hun volgende film te vergroten.
"Als rijkscultuurfonds willen we producties mogelijk maken die uiteenlopende verhalen, stemmen en invalshoeken verbeelden, gemaakt door een even zo uiteenlopende mix van makers. Films die verbinding kunnen maken met een divers publiek."
In het kielzog van de ambities van het nieuwe beleidsplan is ook de organisatie van het Fonds opnieuw vormgegeven. De grootste wijziging is de komst van Team Talent & Experiment en Team Speelfilm en Documentaire, die van kop tot staart verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van regelingen van het Fonds. Met deze veranderingen zetten we nog sterker in op samenhang in strategie en soepele werkprocessen.
Belangrijk moment was de sectorbrede presentatie van de externe evaluatie van 10 jaar Film Production Incentive in september 2025. Het onderzoek liet zien dat de stimuleringsregeling over de afgelopen 10 jaar van grote waarde is geweest voor de Nederlandse film- en av-sector. Onderzoeks- en adviesbureau Technopolis concludeert dat de Incentive een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan productiegroei, internationalisering en professionalisering. Vanzelfsprekend zijn er verbeterpunten waar we druk mee aan de slag zijn gegaan, wederom in nauw overleg met de sector.
Het onderzoek laat ook zien dat de afhankelijkheid van de Incentive en van het Fonds in het algemeen binnen de sector toegenomen. Dat vraagt om meer beweging vanuit de markt en meer samenwerking tussen publieke en private financiers. De druk op de middelen, de stijgende kosten, nieuwe arbeidsmarktwetgeving en toegenomen internationale concurrentie in het aanbod maakt de druk op onze sector groot en vraagt om meer mogelijkheden voor financiering. Het Fonds zal zich daarvoor sterk blijven inzetten, om dát mogelijk te maken wat ons zo dierbaar is: een levendige Nederlandse filmcultuur met eigenzinnige, eigenwijze films van eigen bodem.
Een eerste proeve van wat ons de komende jaren te wachten staat, zagen we in september 2025 op de eerste editie van NLWave, het showcase event waarop het Fonds aankomend werk van Nederlandse makers in de spotlights zet voor een internationaal gezelschap van sales professionals en festivalprogrammeurs. Met meer dan 40 fictie en documentaire projecten, van vroege pitches tot screenings van bijna voltooide films, werd duidelijk hoeveel moois er in het vat zit. We verheugen ons alvast!
Sandra den Hamer
Algemeen directeur-bestuurder
Highlights, interviews en reflecties uit 2025
